U OBRUČU AMERIČKIH BIOLABORATORIJA

SPREMA LI SE RAT DRUGIM SREDSTVIMA?

Zašto se tema bioloških laboratorija blizu granica Rusije i Kine aktuelizuje svakih nekoliko godina? Kako razumeti postojanje takvih objekata u kontekstu epidemije virusa korona? Koja je veza između narativa o laboratorijama i intenziviranja napada Sjedinjenih Država na Rusiju i Kinu?

Tema bioloških laboratorija, kojima nemaju pristup ni novinari, ni međunarodne inspekcije, izuzetno je aktuelna u datom trenutku kada se svet suočava s opasnošću epidemije nove vrste virusa korona. Trenutno se odvija sekjuritizacija sfere medicine, što znači da se svako od nas svakodnevno suočava s brigama za sopstveno zdravlje. Sekjuritizacija je termin iz domena međunarodnih odnosa koji podrazumeva da se jednoj temi pristupa isključivo s bezbednosnog stanovišta, ili da se tom gledištu pridaje preveliki značaj. Ovaj pristup uvećava trenje i između država kada ga se pridržavaju politički i vojni lideri, a postaje apsolutno nesnosan ako ga primenjuju pojedinci u svojoj svakodnevici. Kada za sebe sekjuritizujemo temu sopstvenog zdravlja, svaki živi organizam, uključujući tu i naše najbliže, postaje potencijalni prenosilac štetnih mikroorganizama od kojih se valja izolovati. Ukoliko tu misao logički izvedemo do kraja, svi ponaosob bi trebalo da se zatvorimo u mehur koji ne propušta nikakve viruse, ili, u najmanju ruku, da navučemo na sebe protivradioaktivno odelo. [restrict]

Svetski lideri su, međutim, i te kako svesni psihološkog efekta koji na celo čovečanstvo ima epidemija virusa korona, te shodno tome biraju i teme koje će plasirati u javnost kako bi privukli maksimum pažnje auditorijuma i naneli maksimum štete ugledu svojih suparnika. Primera radi, za vreme administracije Donalda Trampa, Vašington je direktno optuživao Kinu da je planski skrivala podatke o stepenu infektivnosti i opasnosti novog tipa virusa korona, dok ga je sam Tramp nazivao „kineskim virusom“. Amerikance nije zaustavila ni činjenica da je laboratorija u Vuhanu, epicentru epidemije, godinama razvijana kroz saradnju francuske i kineske strane, to jest jedna velika sila sa Zapada je postala kolateralna šteta ovog narativa namenjenog klevetanju suparnika na međunarodnoj areni. Pored virusnih opasnosti, zdravlju savremenog čoveka preti i zagađenost vazduha, zemlje i vode, što samo po sebi aktuelizuje i ekološki narativ. Ekologija se u političkom smislu takođe predivno može sekjuritizovati – tako po zapadnom narativu najveću ekološku opasnost ne predstavljaju zapadne potrošačke države, koje konzumiraju znatno više resursa od ostatka sveta, već zemlje u razvoju koje proizvode robu upravo za taj isti Zapad. Suština ekološkog narativa, i zašto ga zvanične zapadne političke strukture sve više podržavaju, jeste u tome da se uspori brz ekonomski rast Azije, a samim tim i sačuva dominacija SAD na polju ekonomije.

HRONOLOGIJA RUSKOG NARATIVA U istom duhu u propagandnu borbu uključuje se i Rusija. Kada je već jasno da je zapadni čovek preplašen virusom korona, a zaplašen je u većem stepenu od istočnog, zašto onda ponovo ne podsetiti svet na mrežu američkih biolaboratorija u okruženju Rusije, ali i Kine. To naravno ne znači da biolaboratorije pod kontrolom Ministarstva odbrane Sjedinjenih Američkih Država u okruženju Rusije i Kine ne postoje. Naprotiv, njih je u bliskom susedstvu Rusije čak 49: jedanaest u Ukrajini, sedam u Jermeniji, osam u Azerbejdžanu, tri u Uzbekistanu, deset u Gruziji i deset u Kazahstanu. Ovo su podaci izneti 2018. godine na brifingu za javnost Ministarstva odbrane Ruske Federacije posvećenom upravo pitanju bioloških laboratorija s učešćem SAD na granicama Rusije. Privlači pažnju slajd s tog brifinga koji ispresecanom linijom kao da crta jedan antiamerički front na prostoru Evroazije, a koji obuhvata Rusiju, Kinu i Iran, i oko granica ujedinjenog fronta grafički prikazuje lokacije američkih biolaboratorija.
Kakvi su ciljevi ovog narativa: 1. Skrenuti pažnju na biološko-hemijsku opasnost od postupaka zvaničnog Vašingtona, a s američkih optužbi da se Rusija koristi nervnim otrovima (novičok) u borbi sa svojim političkim protivnicima, kao i s optužbi da se ruski saveznik Sirija služi hemijskim bombama (hlor i sarin); 2. Zbiti redove antiameričke koalicije sekjuritizacijom američke ekspanzivne politike na prostoru Evroazije – SAD prete ne samo Rusiji već i Kini i Iranu; 3. Destabilizovati režime prozapadne orijentacije u Evroaziji, u prvom redu Gruzije i Ukrajine; 4. Disciplinovati bliske partnere Rusije iz Evroazijske ekonomske unije i Organizacije ugovora o kolektivnoj bezbednosti koji su u različitim razdobljima sarađivali sa Sjedinjenim Državama – Jermenija, Kazahstan. Ne treba potceniti intenzitet propagandnog rata koji protiv Rusije vode SAD, što ilustruje činjenica da su američki zvanični diplomatski krugovi ovogodišnji Dan kosmonautike, 12. april, proslavili tako što nisu ni spomenuli sovjetskog kosmonauta Jurija Gagarina, centralnu figuru pomenutog praznika.
Rusija pokušava da kontrira Sjedinjenim Državama tako što ih prikazuje kao agresivnu i nepredvidivu silu na međunarodnoj areni s kojom nije moguće izgraditi stabilne partnerske odnose. Zaista, SAD su prekršile ili ukinule brojne međunarodne multilateralne i bilateralne sporazume, počevši od administracije Džordža Buša Mlađeg do danas, što nedvosmisleno dokazuje rusku poziciju. Rusija i Kina mahom su se pokazale kao pouzdan partner raznim zapadnim državama, dok istovremeno nisu podrivale autoritet većine međunarodnih organizacija, te su one zapravo faktor globalne stabilnosti, a Sjedinjene Države haosa. Zato se ruski narativ o američkim biolaboratorijama revitalizuje svaki put kada SAD započinju novi talas anarhije na Bliskom istoku ili u Evroaziji. Iako SAD ranih 1990-ih počinju s razvijanjem mreže svojih laboratorija, koje su samo deo njene vojne, bezbednosne, političke i ekonomske strukture na prostoru bivšeg SSSR-a, zvanična Moskva pokreće ovaj narativ posle otvorenog mešanja Vašingtona u Ukrajini, dakle od 2015. godine. Tada je Nikolaj Patrušev, sekretar Saveta bezbednosti Ruske Federacije, u javnosti pokrenuo temu američkih biolaboratorija blizu ruskih granica. Patrušev će opet aprila ove godine lansirati istu temu svojim intervjuom „Komersantu“. Ovaj put narativ se vraća u opticaj zbog moguće eskalacije vojnih dejstava na istoku Ukrajine, čiji je cilj da se isprovocira vojna intervencija Rusije, te da se privole evropske sile da prekinu saradnju s Moskvom. Narativ o američkom biooružju bio je aktuelan i u prvoj polovini 2018. godine, kada je Rusija optužena da koristi bojeve otrove u slučaju Skripalj, koji se odigrao na teritoriji Velike Britanije.

ODBRAMBENA OFANZIVA Na samom početku puštanja u opticaj datog narativa, Rusija je bila u defanzivi, sproveden je američki državni udar u Ukrajini, u Siriji i na Bliskom istoku širio se kontrolisani haos Islamske države, koji je išao naruku Izraelu i zalivskim monarhijama, inače najvećim saveznicima SAD u regionu. Izgledalo je kao da zvanična Moskva nije sposobna da zaštiti svoje vitalne interese i da samo može da se osloni na verbalne optužbe, koje čine Ameriku zlikovcem, ali koje ne mogu da je spreče u njenim naumima. Posle uspešne intervencije u Siriji, prisajedinjenja Krima i dugoročne destabilizacije Ukrajine građanskim ratom u Donbasu, Rusija je dokazala da je spremna da se bori za svoju sferu interesa. Konkretni uspesi Rusije u konfliktu sa SAD dali su novu težinu njenim propagandnim narativima. Do tog trenutka retorika Kremlja je podsećala na iranske prazne pretnje Izraelu posle regularnih sabotaža koje jevrejska država sprovodi protiv svog persijskog takmaca. Posle konkretnih rezultata ruske spoljne politike i njeni narativi postaju ozbiljni i kredibilni, oni dobijaju dimenziju realne pretnje američkim interesima.
Ipak, Rusija je ostajala usamljena u toj borbi, ako ne računamo Iran, koji sam vodi svoj višedecenijski rat protiv Sjedinjenih Država, Izraela i zalivskih monarhija za kontrolu nad Bliskim istokom. Izbijanjem pandemije nove vrste virusa korona koja je devastirala ekonomije zapadnih država, i uveliko ih politički destabilizovala, Kina je osetila trenutak da demonstrira svoju globalnu političku moć. S jedne strane, jasno je da je Kina bila pod američkim napadima još od administracije Baraka Obame, kada je prvi put strateški bila priznata opasnost od razvoja Kine po američke interese. Tramp se bio nadovezao na ovu politiku i još više je se podržao. S druge strane, kinesko rukovodstvo je shvatilo da je došao kraj samoograničenju kineske geopolitičke moći i da je dalekoistočni džin akumulirao dovoljno ekonomske moći, te da predstoji period njene konverzije u vojni i politički uticaj. S ovim procesima koji su se već odvijali koincidirala je epidemija virusa korona, što su Sjedinjene Države iskoristile u suparništvu s Pekingom. Trampov narativ da je Kina kriva za epidemiju logičkim sledom je osnažio ruska upozorenja na biološkou opasnost američkog ekspanzionizma, jer su se sada Kina i Rusija našle u istoj poziciji.
Za razliku od prethodnih iteracija ruskog narativa o američkim projektima razvoja biološkog oružja, ovogodišnjim tvrdnjama iz Moskve se zvanično pridružila Kina. Ne radi se o odgovoru Kine na optužbe Vašingtona o pitanju epidemije virusa korona, kada je Peking odgovorio svojim optužbama da je Pentagon skrivao da su američki vojnici preležali verziju gripa sličnu današnjoj epidemiji još 2019. godine. Zvanični portparol kineskog Ministarstva spoljnih poslova Žao Lijan zatražio je u ime Kine oficijelno pojašnjenje o aktivnosti američkih biolaboratorija u Ukrajini. Kineski zvaničnik je istupio s ažuriranim podacima o broju američkih biolaboratorija i naveo je da SAD trenutno raspolažu sa 16 laboratorija na teritoriji Ukrajine. Kina je krenula da nastupa agresivno na spoljnopolitičkom planu, ali i da otvoreno podržava Rusiju u njenoj borbi protiv američkog uticaja u istočnoj Evropi. Teško je pripisati ovaj pozitivan razvoj događaja uspešnosti i privlačnosti ruskog narativa o američkom biooružju, ali je on poslužio kao indikator zajedničkog fronta koji se u Evroaziji stvara.

KONKRETNI PODACI Zvanična američka verzija priče jeste da su Sjedinjene Države humanistička i filantropska tvorevina, koja ulaže ozbiljna finansijska sredstva samo da bi sprečila širenje virusnih oboljenja u regionu centralne Azije i južnog Kavkaza. Za rusko govorno područje „Radio Slobodna Evropa“, koji direktno finansira američki Kongres, pripremio je reportažu posvećenu jednoj američkoj biolaboratoriji u Kazahstanu. Narativ je sledeći – 1991. godine, pred raspad Sovjetskog Saveza, SAD bile su zabrinute da će uzorci opasnih virusa iz sovjetskih biolaboratorija, koje su se nalazile van teritorije Rusije, pasti u ruke terorista. Stoga SAD osnivaju program koji ima za cilj smanjenje opasnosti širenja biološkog oružja. Početkom 1990-ih američki specijalisti postaju aktivni u celom nizu postsovjetskih država – Ukrajini, Gruziji, Azerbejdžanu, Jermeniji, Kazahstanu i Uzbekistanu. Ukoliko je cilj SAD zaista bio samo kontrola nad opasnim supstancama, koje se mogu iskoristiti za terorističke akte, njihovo prisustvo ne bi bilo potrebno do današnjeg dana – dati uzorci virusa mogli su biti uništeni u periodu od nekoliko godina, još pre osvita novog milenijuma.
„Radio Slobodna Evropa“ ima odgovor i na to pitanje – da, opasnost od bionaoružanja je rešena, upravo zahvaljujući američkim specijalistima, ali paralelno se pojavljuju novi rizici! Ovaj put SAD investiraju budžetska sredstva prikupljena od američkih poreskih obveznika kako bi suzbijale opasne bolesti u regionu koji je hiljadama kilometara udaljen od teritorije Sjedinjenih Država. Možda se pitate zašto su te laboratorije zatvorenog tipa, u kojima postoje odeljenja kojima imaju pristup samo američki specijalisti s propusnicama četvrtog ranga? „Radio Slobodna Evropa“ nas uverava da se nikakvi opasni virusi tamo ne proizvode, već da se vrše eksperimenti nad opasnim virusima u cilju njihove neutralizacije. Treba imati u vidu da istovremeno zapadni mediji predstavljaju ruske biolaboratorije isključivo kao fabrike za proizvodnju biološkog oružja. Na istovetan način su zapadni mediji prikazivali i francusko-kinesku biolaboratoriju u Vuhanu, optužujući Kinu za epidemiju virusa korona. U realnosti jasno je da sve velike sile razvijaju biološka oružja, ali Rusija i Kina to rade u okviru svojih granica, ne ugrožavajući direktno druge države, a Sjedinjene Američke Države planski biraju zemlje trećeg sveta da u njima sprovode biološke eksperimente. Države u okruženju Rusije, Kine i Irana posebno su izabrane kao pogodne lokacije, jer se odatle biološko oružje može primeniti protiv ovih triju zemalja, a takođe i zbog toga što bi šteta po američke interese bila minimalna u slučaju da dođe do neke neplanirane havarije.
Logika je sasvim slična kao i u slučaju nuklearnih elektrana – svaka država teži da ih izgradi što dalje od svojih populacionih centara, ne mareći pri tome koliko su one blizu naseljima drugih država. Razlika je u tome što nuklearne elektrane proizvode energiju, pa moraju biti u granicama date države, a biolaboratorije mogu razvijati svoju tehnologiju bilo gde. Kao i kod atomskih centrala, biolaboratorije imaju i svoju pozitivnu stranu, tehnologije koje se tamo razvijaju zaista mogu biti iskorišćene i u medicinske svrhe. Na kraju krajeva, atomska energija se koristi za proizvodnju elektronske energije, ali se koristi i za izradu najrazornijeg naoružanja. Od naučnog progresa, koji se pokreće i vojnim istraživanjima, teško se može odustati, jer je u pitanju klasični model teorije igara, po kome nijedan akter ne želi da se liši potencijalne prednosti niti da dopusti svom konkurentu da ga u nekoj sferi prestigne. Biološke laboratorije će nastaviti da postoje, ali to neće umanjiti njihovu opasnost. Strategija SAD da ih otvara u zemljama trećeg sveta i usmerava ih protiv svojih protivnika predstavlja opasnost za veliki deo razvijenog sveta, a ne samo za pobrojane američke konkurente, jer se nalazi i u blizini granica Evropske unije. Kao i s razmeštanjem nuklearnih raketa, najbolje za sve bi bilo da se SAD drže svog dvorišta, a do te izmene strategije će doći onda kada Rusija, Kina i Evropa jednoglasno zatraže od Sjedinjenih Država da se odreknu svojih imperijalnih pretenzija. Do tog trenutka opasnost biolaboratorija, kao i nuklearnog oružja, visiće nad Evropom. Možda je upravo epidemija virusa korona dobra polazna osnova da se pokrene dijalog na ovu temu.

[/restrict]

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *