Rat trgovima i spomenicima

Piše Predrag Radonjić

Najpre se pojavio Park mira. Onda je usledio odgovor Albanaca…

Betonske žardinijere sa cvećem na trenutno najpoznatijem mostu u Evropi smenile su barikade od šuta i šodera kojima je bio blokiran saobraćaj. Priština, odnosno njeni zvaničnici Park mira doživeli su kao provokaciju kojom Srbi sa severa Kosova i Beograd pokušavaju da izigraju Briselski sporazum i obavezu omogućavanja slobode kretanja.

 

ZNAK PODELJENOSTI I NEPOVERENJA Ova prepreka na putu, ma kako je zvali i ma kako izgledala, ima svoju istoriju, svoj funkcionalni i simbolički značaj i jedna je od retkih još neuklonjenih na severu Kosova. Nastala je kao odbrambeni bedem nakon pokušaja napada Albanaca na severni deo Kosovske Mitrovice tokom martovskog pogroma nad Srbima 2004. i predstavlja amblematični znak etničke podeljenosti i nepoverenja, pre svega onog razložno utemeljenog kod Srba na Kosovu i Metohiji, ma šta političari o tome javno govorili.

Bes prištinskih vlasti bio je očigledan. Edita Tahiri, potpredsednica vlade Kosova, najavila je čak i akciju specijalnih policijskih snaga u uklanjanju Parka mira. Oglašavali su se u sličnom tonu i drugi kosovski zvaničnici. Šef Kancelarije za Kosovo i Metohiju Marko Đurić odgovorio je da park ipak ostaje. Na tome se nije stalo.

Đurićevu najavu urbanističkog preuređenja severnog dela Kosovske Mitrovice „po ugledu na Knez Mihailovu ulicu u Beogradu“ i izgradnje pešačke zone od Ibarskog mosta pratilo je, uz medijski propraćen početak radova na izgradnji Trga cara Lazara, i najavljivanje podizanja Spomenika srednjovekovnom srpskom vladaru. Ove odluke donela je kosovska opština Severna Mitrovica, odnosno srpska većina u opštini, koja na to, po kosovskom zakonodavstvu čiji je deo, ima prava da čini.

Opštinski odbornik i predstavnik albanske manjine u Severnoj Mitrovici Baškim Cimili najavio je tom prilikom i da „ukoliko rukovodstvo opštine, to znači Srbi, blokiraju puteve i grade trgove, mi, nesrpski stanovnici Bošnjačke mahale, prekinućemo saobraćaj i po naselju će moći da se kreće samo sa specijalnim dozvolama“.

ODGOVOR ALBANACA Podsetimo, Bošnjačka mahala je deo opštine Severna Mitrovica gde sada žive Albanci i preko nje funkcioniše saobraćaj iz severnog dela Kosovske Mitrovice prema Prištini, odnosno i prema Srbima koji žive u enklavama. Kao i naselje zvano Tri solitera, koje na drugom južnom obodu grada preseca komunikaciju prema Suvom Dolu i još nekoliko obližnjih srpskih sela. To je nekoliko hiljada Albanaca u severnom delu grada označavanom često i atributom srpski, na teritoriji prokaženog severa Kosova, preko reke Ibra. Kao što ni u jednom drugom kosovskom gradu južno od te reke više Srba nema.

[restrictedarea]

Odgovor Albanaca nije morao dugo da se čeka. U pomenutoj mahali ubrzo je podignut nasred raskrsnice betonski postament na kojem je uz jarbol sa zastavom Albanije osvanula tabla „Trg Adem Jašari“, metalna ploča sa imenom za Albance legendarnog komandanta Oslobodilačke vojske Kosova, a za Srbe vođe terorista. Nekoliko dana kasnije, i na putu ka Suvom Dolu postavljene su široke betonske cevi sa natpisom „Trg OVK“. Opština Severna Mitrovica najavila je uklanjanje ovih nelegalno izgrađenih trgova. Kosovski ministar urbanizma i prostornog planiranja Dardan Gaši, poznat po nedavnoj najavi rušenja Hrama Hrista Spasa u Prištini, najavio je, praveći lažni balans glede svih trgova u Severnoj Mitrovici, „upotrebu sile države i buldožera da bismo očistili te prostore“. Kao što je očišćena i Priština, za koju Hašim Tači kaže da je procentualno bezbednija po Srbe od Beograda. Realno, kada je ostalo desetak staraca od nekadašnjih 40 000 Srba koji su živeli u prestonici ovog multietničkog NATO čeda.

 

KARNEVAL – ZA KRAJ LETA Sećam se da ratovi obično ovako počinju. Tenzije u severnom delu Kosovske Mitrovice, kako se taj deo grada zove po srpskom zakonu, ili u opštini Severna Mitrovica, kako se po kosovskom administrativnom sistemu označava jedino urbanističko naselje na Kosovu i Metohiji gde žive Srbi i Albanci, toliko su narasle da je i evropska komesarka za bezbednost pozvala hitno Tahirijevu i Đurića u Brisel. Gradnja trgova i spomenika je obustavljena, ali su stavovi ostali za sada nepromenjeni.

Šta nam ovo sve govori? Briselski sporazum se ne poštuje kad god je to moguće, a svaka od strana gleda da izbegne ono što joj ne odgovara. Beograd je, da upotrebimo eufemizam, pozivom Srbima sa severa Kosova da učestvuju na kosovskim izborima načinio ogroman ustupak. Prištini ne pada na pamet da svoj deo obaveza, vezan prevashodno za formiranje Zajednice srpskih opština, sprovede. I kad nešto pod pritiskom međunarodne zajednice uradi, ona nastoji da to bude više kozmetički, da se efekti toga relativizuju ili čak preokrenu u suprotnost. U ovoj diplomatskopolitičkoj borbi na terenu od Bošnjačke mahale do Brisela krajnji efekti do sada su se uvek pokazivali kao gubitnički po Srbe. Hajde da vidimo šta će biti ovoga puta. Privremena opštinska uprava Kosovske Mitrovice (za neupućene još postojeća srpska opština) najavila je ionako za kraj leta veliki karneval u ovom gradu.

[/restrictedarea]

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *